Bezpłatna pomoc psychologiczna, warsztaty przeciwdziałające przemocy rówieśniczej, zajęcia integracyjne, doradztwo zawodowe oraz wsparcie dla rodziców i kadry oświatowej w radzeniu sobie z wyzwaniami wychowawczymi, dydaktycznymi i opiekuńczymi – to tylko część działań dostępnych w ramach rządowego programu „Przyjazna szkoła”. Trwa nabór szkół z województwa dolnośląskiego do programu na rok szkolny 2026/2027.
Przemoc rówieśnicza, trudności emocjonalne czy wyzwania związane z integracją dzieci z różnych środowisk kulturowych to problemy, z którymi mierzą się współczesne szkoły. Skuteczne reagowanie na takie sytuacje wymaga nie tylko zaangażowania nauczycieli i rodziców, ale często również pomocy psychologów, pedagogów i innych specjalistów.
Odpowiedzią na te potrzeby jest rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” na lata 2025–2027, w ramach którego działania na Dolnym Śląsku realizuje konsorcjum trzech organizacji: Fundacja Ukraina, Fundacja Dom Pokoju oraz Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej.
Do udziału zapraszane są szkoły z województwa dolnośląskiego, w których uczy się co najmniej jedno dziecko z Ukrainy, przybyłe do Polski od 24 lutego 2022 roku w związku z rozpoczęciem pełnoskalowej wojny. Pomoc skierowana jest jednak do całej społeczności szkolnej, niezależnie od pochodzenia – zarówno do polskich uczniów, jak i dzieci z doświadczeniem migracji i uchodźstwa, a także ich rodziców oraz pracowników szkół.
Jak zapobiegać przemocy i konfliktom w szkole?
Jednym z ważnych obszarów programu jest budowanie bezpiecznego środowiska szkolnego, w którym dzieci i młodzież rozwijają umiejętności rozwiązywania konfliktów, radzenia sobie z emocjami i tworzenia dobrych relacji z rówieśnikami.
W ramach programu dostępne są trzy rodzaje zajęć grupowych: „Warsztaty integracyjne z wykorzystaniem metody LEGO® Serious Play®”, „Integracja poprzez ruch” oraz „Warsztaty wspierające dobrostan uczniów”. Wszystkie te działania pomagają wzmacniać współpracę w klasie, rozwijać kompetencje społeczne i budować wzajemne zrozumienie.
Uczniowie mogą również skorzystać ze specjalistycznej pomocy psychologicznej, w tym interwencyjnej, a młodzież od 13. roku życia – z konsultacji ze specjalistami. Pomocy udzielają m.in. psychologowie, psychoterapeuci i eksperci edukacyjni. Konsultacje psychologiczne dostępne są także w języku ukraińskim, co ułatwia korzystanie z nich osobom, dla których polski nie jest językiem ojczystym.
Wsparcie również dla nauczycieli
Przeciwdziałanie przemocy i rozwiązywanie konfliktów nie powinno spoczywać wyłącznie na barkach nauczycieli. Dlatego program obejmuje również pomoc dla kadry pedagogicznej w codziennej pracy z uczniami oraz w sytuacjach wymagających specjalistycznej wiedzy.
Nauczyciele i pracownicy szkół mogą korzystać z konsultacji dotyczących trudnych sytuacji wychowawczych, konfliktów w klasie, przemocy rówieśniczej oraz innych wyzwań związanych z pracą dydaktyczną i opiekuńczą. Dostępne są także indywidualne i grupowe superwizje dla nauczycieli oraz asystentów międzykulturowych, umożliwiające analizę konkretnych sytuacji i poszukiwanie skutecznych rozwiązań wspólnie ze specjalistami.
Ważnym elementem oferty jest również wsparcie w organizowaniu pracy szkolnych zespołów reagowania kryzysowego. Pozwala ono placówkom wypracować jasne zasady postępowania, podział obowiązków i sposoby współpracy w sytuacjach wymagających szybkiej reakcji.
Program obejmuje ponadto doradztwo dotyczące pracy z uczniami o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych, w tym z dziećmi w spektrum autyzmu, z ADHD oraz z niepełnosprawnościami. Przewidziano także działania wspierające dobrostan psychiczny pracowników szkół.
Rodzice także potrzebują wsparcia
Trudności szkolne nie kończą się wraz z ostatnim dzwonkiem. Dlatego w programie przewidziano również działania dla rodziców i opiekunów, którzy odgrywają ważną rolę w rozwiązywaniu problemów wychowawczych i budowaniu dobrych relacji między dziećmi.
Rodzice mogą skorzystać z konsultacji z psychologami, psychoterapeutami, psychiatrami i asystentami, dotyczących m.in. trudności adaptacyjnych, stresu, kryzysów emocjonalnych czy przemocy rówieśniczej. Spotkania odbywają się w języku polskim i ukraińskim, stacjonarnie lub online.
Dla rodziców cudzoziemskich przygotowano również warsztaty językowo-adaptacyjne, których celem jest ułatwienie codziennej komunikacji ze szkołą – od korzystania z dziennika elektronicznego i pisania usprawiedliwień po rozmowy z nauczycielami.
Zaplanowano także spotkania integracyjne dla polskich i cudzoziemskich rodziców, umożliwiające wzajemne poznanie się, wymianę doświadczeń i budowanie współpracy wokół potrzeb dzieci. Uzupełnieniem oferty są działania informacyjne dotyczące polskiego systemu edukacji, dostępnych form pomocy oraz funkcjonowania klas wielokulturowych.
Nie tylko pomoc w kryzysie, ale także rozwój
Oferta programu obejmuje doradztwo zawodowe dla uczniów ostatnich klas szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Podczas spotkań indywidualnych i grupowych młodzież może uzyskać pomoc w planowaniu dalszej edukacji i wyborze ścieżki zawodowej.
Placówki mogą również korzystać z konsultacji dotyczących integracji uczniów, materiałów edukacyjnych dla kadry, wsparcia mentorskiego oraz pomocy w opracowywaniu programów wychowawczo-profilaktycznych.
Co istotne, zakres działań jest dostosowywany do potrzeb konkretnej szkoły. Program przewiduje indywidualną diagnozę jej zasobów, potencjału i wyzwań, na podstawie której przygotowywane są rekomendacje dotyczące dalszej pomocy. Dostęp do wybranych form wsparcia zależy od wyników tej diagnozy.
Bezpieczna szkoła to nie tylko miejsce, w którym reaguje się na trudne sytuacje, ale także przestrzeń, w której zapobiega się konfliktom, buduje dobre relacje i dba o dobrostan całej społeczności. Program „Przyjazna szkoła” umożliwia dolnośląskim placówkom rozwijanie takich działań przy wsparciu specjalistów, bez ponoszenia dodatkowych kosztów.
Jak zgłosić szkołę do programu?
Udział w programie jest bezpłatny. Zgłoszenia mogą składać szkoły z województwa dolnośląskiego, w których uczy się co najmniej jedna osoba z Ukrainy, przybyła do Polski od 24 lutego 2022 roku w związku z działaniami wojennymi.
Formularz zgłoszeniowy wypełnia dyrektor szkoły lub osoba przez niego upoważniona. Po otrzymaniu zgłoszenia przedstawiciele programu kontaktują się z placówką, aby omówić jej potrzeby i ustalić możliwe formy wsparcia.
Wypełnić formularz można pod tym linkiem: https://forms.gle/Mdw13s6JbFjmhFC67
Szczegółowe informacje o programie oraz zasady udziału dostępne są na stronie Fundacji Ukraina w zakładce „Projekty” → Przyjazna szkoła – rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży (2025–2027).
Kontakt dla zainteresowanych szkół:
Fundacja Ukraina – Krystian Stępień, specjalista ds. kontaktu ze szkołami
Tel.: +48 455 504 421
E-mail: przyjaznaszkola@fundacjaukraina.eu
Rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” w latach 2025–2027 jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027, działanie 04.17 „Szkoła dla wszystkich” oraz z budżetu państwa.
